De modelovereenkomst: wat het is en wanneer je er een nodig hebt

Een modelovereenkomst is een contractsjabloon dat de Belastingdienst eerder kon beoordelen en goed- of afkeuren. Als een overeenkomst was goedgekeurd, wist een opdrachtgever dat hij — als de samenwerking ook werkelijk zo verliep als beschreven — geen loonheffingen hoefde in te houden.

De modelovereenkomst was bedoeld als hulpmiddel bij de invoering van de Wet DBA in 2016. Opdrachtgevers en zzp’ers konden een goedgekeurd contract gebruiken als basis voor hun samenwerking. Het idee: als het contract in orde is én de praktijk klopt, hoef je niet bang te zijn voor naheffing.

Modelovereenkomsten werden gepubliceerd op de website van de Belastingdienst. Er waren sectorbrede overeenkomsten (voor bijvoorbeeld de bouw of de zorg) en individuele overeenkomsten die partijen zelf hadden laten beoordelen.

De cruciale beperking van de modelovereenkomst was altijd al: de praktijk moet overeenkomen met het contract. Een goedgekeurd contract beschermt je niet als de dagelijkse samenwerking trekken heeft van loondienst. De Belastingdienst beoordeelt de werkelijkheid, niet het papier.

Bovendien beoordeelt de Belastingdienst sinds 2025/2026 geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Je kunt dus niet een nieuw contract indienen voor goedkeuring. Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten mogen gelden tot hun specifieke einddatum — na die datum vervalt de goedkeuring.

In de praktijk betekent dit dat je niet meer kunt vertrouwen op een modelovereenkomst als primaire bescherming. De focus verschuift naar hoe de samenwerking echt verloopt.

Een gewone overeenkomst van opdracht — gebaseerd op artikel 7:400 van het Burgerlijk Wetboek — is de juiste basis voor een zakelijke samenwerking tussen een zzp’er en een opdrachtgever. Die hoeft niet goedgekeurd te zijn door de Belastingdienst. Het gaat om wat er in staat én hoe de samenwerking in de praktijk verloopt.

Een goede overeenkomst van opdracht legt vast: wat je levert (resultaat, geen beschikbaarheid), dat jij de werkwijze bepaalt, dat je je kunt laten vervangen, dat je op eigen naam factureert en dat je eigen risico draagt. Zo’n overeenkomst, gecombineerd met een werkwijze die daarbij past, biedt veel meer dan een modelovereenkomst die de praktijk niet weerspiegelt.

Gebruik ook een opdrachtbevestiging bij elke nieuwe opdracht, ook als je al een raamovereenkomst hebt. Dat legt de specifieke afspraken per project vast en laat zien dat je echt op projectbasis werkt.

Een veelgemaakte fout is denken dat een modelovereenkomst nog actueel en geldig is terwijl de einddatum al is verstreken. Check de einddatum van je contract — gebruik je een verlopen goedgekeurde overeenkomst, dan heb je geen bescherming meer.

Een andere fout is het contract kopiëren van internet zonder de inhoud te begrijpen. Als je iets in het contract opschrijft wat in de praktijk niet klopt — zoals vrije vervanging die feitelijk nooit voorkomt — verzwakt dat je positie eerder dan dat het helpt.

Tot slot denken veel zzp’ers dat de contractvorm het enige is dat telt. De vorm is een hulpmiddel, maar de inhoud van de samenwerking is leidend. Een perfect contract met een risicovolle werkwijze helpt niet.

In Factabel maak je offertes en opdrachtbevestigingen aan die jouw opdrachten professioneel vastleggen. Per opdracht zie je wat je hebt afgesproken, voor welke prijs en met welke opdrachtgever. Dat is de administratieve basis die aantoont dat je op projectbasis werkt als zelfstandige.

Factabel vervangt geen juridische contracten — voor de overeenkomst van opdracht zelf heb je een aparte overeenkomst nodig. Maar de combinatie van goede contracten en een nette administratie in Factabel geeft je een stevig fundament.

Dit is algemene uitleg, geen juridisch of fiscaal advies — laat je situatie beoordelen door een specialist.