Btw-vrijstelling: voor wie en wanneer?

Een btw-vrijstelling betekent dat je over bepaalde diensten geen btw rekent omdat de wet die diensten heeft vrijgesteld. De vrijstelling hangt af van wat je doet, niet van hoeveel je omzet. Lever je een vrijgestelde dienst, dan reken je geen btw, ongeacht of je veel of weinig verdient.

De vrijstelling is dus geregeld per soort dienst of sector. Het is geen keuze die je aanvraagt: als jouw dienst onder een wettelijke vrijstelling valt, dan geldt die automatisch. Lever je daarnaast ook belaste diensten, dan kan het zijn dat je voor een deel van je activiteiten wél en voor een deel niet btw rekent.

De wet wijst een aantal vrijgestelde categorieën aan. De bekendste zijn (gezondheids)zorg door bevoegde beroepsbeoefenaren, onderwijs door erkende instellingen of docenten, sportdiensten door bepaalde organisaties, verzekeringen en financiële diensten, en bepaalde sociaal-culturele diensten.

Binnen elke categorie gelden voorwaarden. Niet elke zorgverlener of docent is automatisch vrijgesteld; vaak hangt het af van kwalificaties, registraties of de aard van de dienst. Twijfel je of jouw dienst vrijgesteld is, controleer dat dan zorgvuldig op belastingdienst.nl of bij een boekhouder.

Een veelgemaakt misverstand is dat vrijgesteld en het 0%-tarief op hetzelfde neerkomen. In beide gevallen staat er geen btw-bedrag op je factuur, maar fiscaal verschillen ze fundamenteel. Bij het 0%-tarief mag je de voorbelasting op je inkopen aftrekken; bij een vrijstelling mag dat juist niet.

Voor een vrijgestelde ondernemer is dat een nadeel: je rekent geen btw aan je klanten, maar je krijgt ook de btw op je eigen inkopen niet terug. Die inkoop-btw is voor jou een kostenpost. Een exporteur met 0% krijgt die btw wél terug — dat is het verschil dat in de praktijk veel uitmaakt.

Dit is algemene uitleg, geen fiscaal advies — controleer je situatie bij de Belastingdienst of een boekhouder.

Ook de KOR en een vrijstelling worden vaak verward, terwijl ze los van elkaar staan. Een wettelijke vrijstelling hangt af van het soort dienst dat je levert. De kleineondernemersregeling (KOR) hangt af van je omzet en is een keuze die je zelf aanvraagt.

Een rekenvoorbeeld om het verschil te voelen: lever je vrijgestelde zorg, dan reken je geen btw — ongeacht of je € 5.000 of € 80.000 omzet. Zou je in plaats daarvan belaste diensten leveren maar onder de KOR-omzetgrens blijven, dan kun je kiezen voor de KOR en ook geen btw rekenen, maar dat geldt alleen zolang je onder de grens blijft. De grondslag is dus heel anders: dienst versus omzet.

Rond vrijstellingen ontstaan vooral fouten door verwarring met andere regelingen en door de aftrek van voorbelasting.

In Factabel geef je aan dat een dienst vrijgesteld is, zodat je facturen geen btw tonen en de juiste vermelding krijgen. Lever je daarnaast ook belaste diensten, dan houd je beide soorten in Factabel uit elkaar.

Doordat Factabel je belaste en vrijgestelde omzet apart bijhoudt, blijft je btw-aangifte per kwartaal voorbereiden overzichtelijk, ook bij gemengde activiteiten. En via Bonnie leg je je inkoopbonnen vast — handig om bij gemengd gebruik te zien welk deel van de voorbelasting wél aftrekbaar is.